Πεττεία: το επιτραπέζιο που έπαιζαν οι αρχαίοι, με πετραδάκια

Οι μνηστήρες της Πηνελόπης, στην Οδύσσεια, δεν έχουν και πολλά να κάνουν όσο περιμένουν. Κάθονται μπροστά στις πόρτες του παλατιού και παίζουν πεσσούς. Πάνε πάνω από δυόμισι χιλιάδες χρόνια από τότε που γράφτηκαν αυτοί οι στίχοι, και τα πετραδάκια είναι ακόμα καλή παρέα για τη βαρεμάρα.

Αυτή την εβδομάδα στο Connect Cafe, στη νέα ενότητα 🏛️ Παιχνίδια από τα Αρχαία Ελληνικά χρόνια, ανοίγει η δεύτερη πόρτα: η ⚫ Πεττεία.

Όλο το παιχνίδι σε 9 διαφάνειες

Αν θες να το δεις όλο με μια ματιά, ή να το δείξεις στην παρέα πριν στήσετε παρτίδα, εδώ είναι η παρουσίαση της Πεττείας. Σύρε ή πάτα τα βελάκια, και με το ⛶ Σινεμά τη βλέπεις σε όλη την οθόνη.

Τι ξέρουμε, και τι δεν ξέρουμε

Η πεττεία παίζεται με πεσσούς, μικρά κομμάτια που, απ' ό,τι φαίνεται, ήταν από πέτρα, κόκαλο, πηλό ή παρόμοια υλικά. Την αναφέρει ο Πλάτων: στην Πολιτεία κάνει μια σύγκριση με παίκτες της πεττείας, που όταν δεν ξέρουν να παίξουν τους κλείνουν οι επιδέξιοι και δεν τους μένει κίνηση, και στον Φαίδρο τη βάζει ανάμεσα στις εφευρέσεις του θεού Θεύθ. Ο Πολυδεύκης, στο ένατο βιβλίο του Ονομαστικού του, γράφει για παιχνίδια με πεσσούς πάνω σε ταμπλό, και ένα από αυτά το λέει «πόλις»: τα πούλια του, οι «κύνες», ήταν δύο χρωμάτων, και ένα πούλι χανόταν όταν το περικύκλωναν δύο του αντιπάλου.

Εδώ τελειώνει η σιγουριά. Οι ακριβείς κανόνες δεν σώθηκαν. Δεν ξέρουμε καν αν η λέξη «πεττεία» σήμαινε ένα παιχνίδι ή μια ολόκληρη οικογένεια. Το πώς κινούνταν τα πούλια δεν το λέει κανείς. Η συνηθισμένη σύγχρονη ανασύνθεση κρατά την αιχμαλωσία ανάμεσα σε δύο, που την περιγράφει ο Πολυδεύκης, και βάζει τον πεσσό να κινείται ευθεία σαν τον πύργο στο σκάκι. Μοιάζει έτσι με το ρωμαϊκό παιχνίδι latrunculi· ότι είναι το ίδιο παιχνίδι, όμως, είναι εικασία.

Να το πούμε καθαρά: αυτό που θα παίξεις δεν είναι «η αρχαία πεττεία». Είναι η δική μας συμπλήρωση, φτιαγμένη πάνω σε αυτά τα λίγα. Στην ιστορία μέσα στο παιχνίδι (το κουμπί 📜) το γράφουμε κι εκεί.

Οι κανόνες μας

• Ταμπλό 8 επί 8, οκτώ πεσσοί ο καθένας στην πίσω γραμμή του. Ξεκινούν οι ανοιχτόχρωμοι.
• Ένας πεσσός κινείται ευθεία, όσα τετράγωνα θέλει, πάνω, κάτω, αριστερά ή δεξιά. Δεν πηδά πάνω από άλλον και δεν πατά πάνω σε άλλον.
• Αιχμαλωτίζεις έναν πεσσό όταν τον σφηνώσεις ανάμεσα σε δύο δικούς σου, με την κίνηση που έκανες εσύ, στην ίδια γραμμή ή στήλη. Με μία κίνηση μπορείς να πάρεις πολλούς μαζί.
• Αν μπεις εσύ ο ίδιος ανάμεσα σε δύο αντιπάλους, δεν παθαίνεις τίποτα.
• Στη γωνία ο πεσσός δεν σφηνώνεται σε γραμμή, οπότε πέφτει όταν, με την κίνηση που έκανες, κρατάς και τα δύο τετράγωνα που τον αγγίζουν. Αυτόν τον κανόνα τον βάλαμε εμείς.
• Κερδίζεις όταν ο αντίπαλος μείνει με έναν πεσσό ή χωρίς καμία κίνηση. Ισοπαλία όταν η ίδια θέση εμφανιστεί τρίτη φορά, ή περάσουν 50 κινήσεις χωρίς αιχμαλωσία.

Πώς παίζεται εδώ

Η όψη θυμίζει πέτρα: ένα ταμπλό σαν μάρμαρο με γρατζουνιές, ανοιχτόχρωμα και σκούρα βότσαλα για πεσσούς, και χρυσό μαίανδρο γύρω γύρω. Πατάς έναν πεσσό, και οι νόμιμες κινήσεις του σημαδεύονται με μπλε τελίτσες. Όπου η κίνηση αιχμαλωτίζει, η τελίτσα γίνεται κόκκινος κύκλος, για να μη χρειάζεται να μετράς με το μυαλό. Το τετράγωνο που έφυγες και αυτό που έφτασες μένουν χρωματισμένα, ώστε να βλέπεις τι έκανε ο αντίπαλος.

Όταν πέσει πεσσός, σβήνει με μια μικρή κίνηση και στη θέση του μένει ένα κόκκινο ✕. Πάνω δεξιά μετράει η κίνηση και πόσες έχουν περάσει χωρίς αιχμαλωσία.

Παίζεις με το ποντίκι, με το δάχτυλο ή με το πληκτρολόγιο (βέλη για να κινηθείς, Enter για να επιλέξεις).

Με bot, ή με φίλο

Έχεις τρεις επιλογές:

• 🤖 Εύκολο: ένα bot που αρπάζει ό,τι αιχμαλωσία δει, αλλά κάπου κάπου παίζει στην τύχη.
• 🤖 Δύσκολο: ένα bot που σκέφτεται μερικές κινήσεις μπροστά, και προσέχει τα υλικά του, την κινητικότητά του και αν κινδυνεύει κάποιος πεσσός του. Θέλει προσοχή.
• 👥 Δύο στην ίδια οθόνη, για δύο ανθρώπους που κάθονται δίπλα δίπλα και περνάνε το κινητό ή το ταμπλέτ μεταξύ τους.

Με τα bots μπορείς να πατήσεις ↶ Αναίρεση, που παίρνει πίσω τη δική σου κίνηση και την απάντηση του bot. Ναι, και αυτό το έχει το καφενείο: δεν θα σε κρίνει κανείς.

Όσο σκέφτεται το bot, το παιχνίδι το γράφει πάνω στην οθόνη. Το «δύσκολο» το δοκιμάσαμε κόντρα στο «εύκολο», όχι ακόμα σε ανθρώπους, οπότε πες μας πώς σου φάνηκε.

Σε εξέλιξη

Όπως όλα τα παιχνίδια αυτής της ενότητας, η Πεττεία είναι σε εξέλιξη: μπορείς να την παίξεις από σήμερα, αλλά οι κανόνες μπορεί ακόμα να αλλάξουν. Προς το παρόν παίζεις μόνο με bot ή με κάποιον στην ίδια οθόνη. Δεν παίζεις ακόμα ζωντανά με άλλο μέλος, και το αποτέλεσμα δεν μπαίνει στην Κατάταξη: το καλύτερο σου μένει στη δική σου συσκευή.

Αν κάτι σου φανεί παράξενο, ή αν ξέρεις κάτι για την πεττεία που εμείς δεν ξέρουμε, πες μας στην κουβέντα στο 💬 Στέκι. Τα διαβάζουμε.

Μια παρτίδα;

Οκτώ πετραδάκια, ένα ταμπλό και λίγη υπομονή. Δες πού θα σφηνώσεις τον αντίπαλο, στο connect.webcafe.gr.